PROJEKT DRAMA

Myślę, że jedną z metod powinno być stwarzanie sytuacji, w której wychowankowi da się szansę wykazania własnych możliwości. Uważam bowiem, że prawie każde dziecko nosi w sobie wrodzone zdolności czy talenty. Liczę się z tym, że istnieją talenty, które usychają nie z powodu własnej anemiczności, lecz z braku okoliczności skłaniających do zmierzenia się z problemami interesującymi dziecko.
Jan Dorman, „Zabawa dzieci w teatr”

Projekt Drama to działania mające na celu przybliżenie wszystkim, których to interesuje nowoczesnej edukacji skierowanej na holistyczny rozwój człowieka. Chcemy stworzyć miejsce służące wymianie myśli, pogłębianiu własnych doświadczeń w pracy z drugą osobą oraz nabywaniu nowych umiejętności w procesie edukacyjnym. Naszym założeniem jest skuteczniejsze nauczanie, którego główną metodą jest działanie, czyli praca metodą dramy.

DRAMA – ŹRÓDŁA, ISTOTA, METODY.

W Wielkiej Brytanii tradycyjnym elementem edukacji są szkolne teatrzyki, mające za zadanie „produkowanie” spektakli, głównie w celu popisania się dzieci i dziećmi (przez nauczyciela) przed publicznością złożoną z kolegów i rodziców. Peter Slade w 1954 r., wydając swoją książkę „Child Drama”, podważył te praktyki wydając wojnę wieloletnim zakorzenionym tradycjom. Sugerował wykorzystanie technik teatralnych nie do popisywania się dziećmi, ale do zaktywizowania ich rozwoju. Popis w formie przedstawień rodzi negatywne emocje: gwiazdorstwo, zawiść, konkurencję, rywalizację – szczególnie w czasie konkursów, ale też na etapie przydzielania ról: pojawia się wartościowanie – dobry, lepszy, zły, gorszy.

Brian Way w 1967 r. wydał swoją „Education through drama”, kontynuując to, co zapoczątkował Slade. Way proponuje tu konkretne ćwiczenia, rozpoczynając od usprawniających zmysły: słuch, wzrok, dotyk, smak, węch. Drama pomaga rozwinąć zmysły, ułatwia zatem percepcję świata, a ta wiąże się nierozerwalnie z ekspresją. Rozwija zatem wyobraźnię, sprawność intelektualną i ruchową, ćwiczy refleks, wspiera kreatywność, przygotowuje do twórczego życia. Wzmacnia wiarę w siebie, będąc jednocześnie pracą i zabawą pozwala na sensowne wypełnienie wolnego czasu. Uwzględnia zatem zarówno działania zespołowe, jak i indywidualny w nich udział. Nie wiąże się z przymusem. John Dewey wypowiadał się tak na temat dramy: „Pozwólmy zagrać ideę, a stanie się realna”. Drama pozwala więc uzyskać poczucie wolności w realizowaniu własnych pomysłów, uruchamia tak ważną, choć często niedocenianą w współczesnej szkole intuicję, wyobraźnię, uczy ciekawości i odkrywania zamiast biernego przyswajania gotowej wiedzy. Uczy samodzielnie podejmować decyzje, odpowiada na pytania dotyczące własnej tożsamości. Garin Bolton, następca Waya, w 1984 r. wydał „Drama as education”. Wspólnie z Dorothy Heatheote spisali i usystematyzowali metodę dramy, której reguły zadziwiająco pokrywają się z zasadami kształcenia i wychowania opisywanymi w latach 30 naszego wieku przez Janusza Korczaka. Werbalne metody współczesnej szkoły budzą sprzeciw i obnażają bezsilność wobec zagrożeń cywilizacyjnych. Drama okazuje się tu niezastąpionym narzędziem pomocy na poziomie emocjonalnym. W masowej kulturze wartością stają się doświadczenia „zastępcze”, płytkie, ekscytujące, tanie, wulgarne, drama pozwala zastąpić je doświadczeniami prawdziwymi, przy okazji pomagając tworzyć metodą prób i błędów wzór prawdziwego życia. Tworzy zatem życie bogatsze, choć dostępna jest wszystkim, bez względu na poziom intelektu. Aktywne uczenie się przez przeżywanie wymaga jednak wiary w siebie, zaufania i integracji, dlatego nie jest formą łatwą, wymaga cierpliwości od instruktora.

Drama bazuje na spontanicznej, właściwej naturze człowieka ekspresji aktorskiej. Aktywność dramatyczna dzieci i młodzieży przejawia się w grach i zabawach. Stanowią one naturalną drogę rozwoju człowieka w okresie dzieciństwa. W późniejszej fazie owa naturalna forma zachowań zostaje głęboko ukryta pod różnymi maskami, które przybiera człowiek. Drama, pobudzając i rozwijając naturalne skłonności człowieka, związane z jego umiejętnością „wchodzenia w rolę”, ma na celu wykształcenie samodzielności w myśleniu i działaniu oraz otwartej i aktywnej postawy uczucia, poszerzenia skali jego emocjonalnych odczuć, wreszcie wzbogacenia wyobraźni.

Oprócz tych zadań jest wyrazem ludzkich interakcji, w których i wzory postępowania mogą być zbadane, ponieważ każdy moment działania może być oderwany od innych, powtórzony, zaimprowizowany na nowo z innymi rozwiązaniami. Ćwiczy zatem umiejętności przydatne w życiu, np. reakcje na sytuacje społeczne itp., pomaga odnaleźć właściwą drogę i zachowanie w konkretnej późniejszej sytuacji życiowej, dlatego tak ważna  jest  w  pracy z  młodzieżą.

Badania naukowe, prowadzone od 1998r. pod kierunkiem prof. Jerzego Trzebińskiego, (dane przedstawione na: Międzynarodowej konferencji naukowo-warsztatowej „Drama metodą edukacji XXI wieku”, Wielka Brytania miejscem narodzin DRAMY – 30 lat dramy w Polsce, Warszawa 19-21 marca 2004r.) dowodzą, że uczniowie klas dramowych mają 75% przewagę nad uczniami klas kontrolowanych w zakresie:
- kreatywności i produktywności myślenia;
- umiejętności odwoływania się do osobistych doświadczeń i ich przetwarzania;
- umiejętności określania problemów i twórczego ich rozwiązywania.

Zebrane dane wykazują, iż drama wywiera znaczny wpływ na rozwój inteligencji społecznej i emocjonalnej ucznia oraz na jego integrację z grupą.

Czym jest wobec tego drama? Jest edukacją przez działanie włączające emocje i wyobraźnię. Istota jej stosowania polega na stwarzaniu sytuacji, w których uczniowie mogliby się identyfikować z innymi osobami. Jest formą badania tematu z wykorzystaniem elementarnej właściwości, którą posiada każdy człowiek – umiejętności wchodzenia w rolę.

Jest metodą pedagogiczną, która ułatwia i przyśpiesza naukę oraz wszechstronne dojrzewanie dziecka do społecznego i twórczego życia. W tym procesie uczestniczy specjalista – nauczyciel dramy, który aranżuje improwizowane sytuacje i przyjmowanie ról do przeprowadzenia konkretnego poznawczego lub wychowawczego celu – np. rozwiązania problemów społecznych (nietolerancja, bezrobocie, bezdomność itp.) lub pomaga w nauczaniu przedmiotów.

KONTAKT

Projekt Drama powstał z potrzeb:

Jarosława Rebelińskiego – Edukatora Dramy (skończył kurs doskonalący „Drama w edukacji” organizowany przez ODN w Warszawie we współpracy z Mazowieckim Centrum Kultury i Sztuki oraz ASSITEJ oraz „Kurs kwalifikacyjny dla edukatorów dramy” organizowanego przez Polski Ośrodek ASSITEJ), absolwenta Akademii Teatralnej w Warszawie (Wydział Wiedzy o Teatrze), członka Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Edukatorów; byłego opiekuna-terapeuty w Ośrodku Adaptacyjnym dla Młodzieży Niepełnosprawnej. Aktualnie pracownika klubu „Winda” Gdańskiego Archipelagu Kultury na stanowisku instruktora ds. teatru. Realizatora autorskiego projektu „Teatr i drama jako metoda pracy terapeutycznej z osobami niepełnosprawnymi. Teatr Razem”. Założyciela teatru „Poza Tym”.
Telefon: 0 603 063 428    e-mail: jrebelinski@wp.pl

Wojciecha Trzaskowskiego – Edukatora Dramy (skończył kurs doskonalący „Drama w edukacji” organizowany przez ODN w Warszawie we współpracy z Mazowieckim Centrum Kultury i Sztuki oraz ASSITEJ oraz „Kurs kwalifikacyjny dla edukatorów dramy” organizowanego przez Polski Ośrodek ASSITEJ), Absolwenta Uniwersytetu Warszawskiego na Wydziale Pedagogicznym, specjalizacja animacja społeczno-kulturalna. Ukończył kurs pomocy psychologicznej przy Polskim Towarzystwie Transpersonalnym. Posiada doświadczenie w pracy dramą w liceum i domu dziecka. W wolnych chwilach występującego w teatrze amatorskim „Scena off” przy Bielańskim Ośrodku Kultury. Obecnie pracującego w Fundacji Synapsis.

e-mail: wojciechtrzaskowski@wp.pl